Dar Al-Hikma Islam and the Contemporary World 3041-945X 2 4 2025 05 01 A Jurisprudential-Legal Analysis of Responsibility and Enforcement Guarantees صیانت ازوکالت در برابرتعارض منافع و تبانی تحلیل فقهی ــ حقوقی مسئولیت و ضمانت اجراها 250694 10.22034/icwj.2026.596432.1060 EN Mahnaz Ebrahimi Ph.D. in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Payame Noor University, Qom Alternatively 0009-0009-0098-2570 Journal Article 2025 01 08 Abstract<br><br>Collusion between a lawyer and the opposing party, as a clear instance of conflict of interest, is one of the fundamental challenges in the legal and jurisprudential system that violates the client's rights and undermines public trust in the institution of advocacy. This research aims to safeguard the legal profession against this phenomenon, with an emphasis on analyzing the responsibility and enforcement guarantees governing it. By referencing ethical and legal principles in Islamic jurisprudence, Iranian statutory laws, the binding precedents of the Supreme Court, and the opinions of legal scholars, this study demonstrates that avoiding collusion and conflicts of interest is a fundamental requirement of the attorney-client relationship, rooted in the principle of trustworthiness, the principle of good faith, and the rule of no harm (Lā Ḍarar). An examination of the views of prominent Shia jurists, including Imam Khomeini, Makarem Shirazi, Muhaqqiq al-Hilli, Allamah al-Hilli, Shahid al-Thani, Shaykh al-Tusi, Muhaqqiq al-Ardabili, Sayyid Muhsin al-Hakim, Sayyid Ali al-Sistani, Muhammad Jawad Mughniyah, Muhammad Taqi al-Modarresi, Muhammad Fazil Muwahhidi Lankarani, Muhammad Jawad Fazil Lankarani, Sayyid Muhammad Kazim Tabatabai Yazdi, and Ahmad Naraqi, along with the analysis of relevant legal provisions, clarifies the jurisprudential and legal dimensions of this issue. The findings indicate that collusion, in addition to being religiously and legally prohibited, renders the lawyer's actions void or non-binding and entails severe enforcement guarantees, including civil, criminal, and disciplinary liability, as well as permanent disbarment. Finally, this research offers strategies for protecting the legal profession against conflicts of interest and collusion. <br><br>تبانی وکیل با طرف مقابل، به‌عنوان مصداق بارز تعارض منافع، یکی از چالش‌های بنیادین در نظام حقوقی و فقهی است که حقوق موکل را نقض کرده و اعتماد عمومی به نهاد وکالت را مخدوش می‌سازد. این پژوهش با هدف صیانت از حرفه وکالت در برابر این پدیده و با تأکید بر تحلیل مسئولیت و ضمانت‌اجراهای ناظر بر آن انجام شده است. با استناد به اصول اخلاقی و حقوقی در فقه اسلامی، قوانین موضوعه ایران، آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور و نظرات حقوقدانان، این تحقیق نشان می‌دهد که اجتناب از تبانی و تعارض منافع، از الزامات اساسی رابطه وکالت و مبتنی بر قاعده امانت‌داری، اصل حسن نیت و قاعده لاضرر است. بررسی نظرات فقهای برجسته شیعه از جمله امام خمینی (ره)، مکارم شیرازی، محقق حلی، علامه حلی، شهید ثانی، شیخ طوسی، محقق اردبیلی، سید محسن حکیم، سید علی سیستانی، محمدجواد مغنیه، محمدتقی مدرسی، محمد فاضل موحدی لنکرانی، محمدجواد فاضل لنکرانی، سید محمد کاظم طباطبایی یزدی و احمد نراقی و نیز تحلیل مواد قانونی مرتبط، ابعاد فقهی و حقوقی این موضوع را روشن می‌سازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تبانی وکیل با طرف مقابل، علاوه بر ممنوعیت شرعی و قانونی، موجب عدم نفوذ یا بطلان اقدامات وکیل شده و ضمانت‌اجراهای شدیدی از جمله مسئولیت مدنی، کیفری و انتظامی و محرومیت همیشگی از حرفه وکالت را به دنبال دارد. این تحقیق در پایان، راهکارهایی برای صیانت از نهاد وکالت در برابر تعارض منافع و تبانی ارائه می‌دهد. https://icwj.edihe.ac.ir/article_250694_9f6ec09be00e41b3eda702b1d6b866b2.pdf