Dar Al-Hikma Islam and the Contemporary World 3041-945X 4 1 2026 08 23 A Semiotic Analysis of Sermon 193 of Nahj al-Balagha in Describing the Pious Based on Michael Riffaterre's Structuralist Model تحلیل نشانه‌شناختی خطبه ۱۹۳ نهج‌البلاغه در توصیف پرهیزگاران بر اساس مدل ساختارگرایانه مایکل ریفاتر 253313 10.22034/icwj.2026.603130.1099 EN Rasoul Ballavi Professor in the Department of Arabic Language and Literature, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran Ali Hazabizadeh 2. PhD's student in Department of Arabic Language and Literature, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran 0009-0007-6738-3404 Journal Article 2026 09 18 Semiotics is an emerging discipline in the humanities that, by discovering signs and the manner of their employment in the text, opens wide horizons between the reader and the text, viewing the text not merely as a linear message but as a network of hidden and manifest significations whose understanding requires going beyond surface reading. Among theorists of the semiotics of poetry, Michael Riffaterre occupies a special place. He believes that two types of reading can be extracted from any literary text: exploratory reading (surface and referential) and semiotic reading (deep and non-referential). To achieve this goal, Riffaterre mentions elements such as ungrammaticality, accumulation, descriptive systems, hypogram, and matrix. Using a descriptive-analytical method and relying on Riffaterre's complete model, the present study seeks to examine the extent of this theory's applicability to Sermon 193 of Nahj al-Balagha in describing the pious. The findings indicate that this sermon enjoys complete applicability to Riffaterre's model; five main accumulations were identified around the sememes of humility and submission, worship and night vigil, detachment and disinterest in the world, trustworthiness and keeping covenants, and certainty and preparedness for the Hereafter. Additionally, five descriptive systems were identified: night and worship, the world and the Hereafter, ethics and social behavior, fear and hope, and light and guidance. The hypogram of the sermon is the visage of the pious as the model of the perfect human being, and its matrix is piety as the path of salvation and divine proximity. The semiotic reading extracts four main secondary meanings: piety as a comprehensive program of life, balance between the world and the Hereafter, the connection of worship with ethics and society, and piety as a conscious and dynamic choice. نشانه‌شناسی دانشی نوپا در علوم انسانی است که با کشف نشانه‌ها و نحوه‌ی کاربست آن‌ها در متن، افق‌های گسترده‌ای میان خواننده و متن می‌گشاید و متن را نه صرفاً یک پیام خطی، بلکه شبکه‌ای از دلالت‌های پنهان و آشکار می‌نگرد که درک آن نیازمند فراتر رفتن از خوانش سطحی است. در میان نظریه‌پردازان نشانه‌شناسی شعر، مایکل ریفاتر جایگاه ویژه‌ای دارد. وی معتقد است از هر متن ادبی می‌توان دو نوع خوانش استخراج کرد: خوانش اکتشافی و خوانش نشانه‌شناختی. ریفاتر برای نیل به این هدف، از عناصری همچون دستورگریزی، انباشت، منظومه‌های توصیفی، هیپوگرام و ماتریس نام می‌برد. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی و با تکیه بر الگوی کامل ریفاتر، می‌کوشد تا میزان انطباق این نظریه را بر خطبه‌ی ۱۹۳ نهج‌البلاغه در توصیف پرهیزگاران مورد واکاوی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که این خطبه از انطباق کامل با مدل ریفاتر برخوردار است؛ پنج انباشت اصلی حول معنا‌بُن‌های خشوع و فروتنی، عبادت و شب‌زنده‌داری، زهد و بی‌رغبتی به دنیا، امانت‌داری و وفای به عهد، و یقین و آمادگی برای آخرت شناسایی شد. همچنین پنج منظومه‌ی توصیفی شب و عبادت، دنیا و آخرت، اخلاق و رفتار اجتماعی، خوف و رجاء، و نور و هدایت مشخص گردید. هیپوگرام خطبه، سیمای پرهیزگاران به‌عنوان الگوی انسان کامل، و ماتریس آن، تقوا به‌عنوان راه رستگاری و قرب الهی است. خوانش نشانه‌شناختی، چهار معنای ثانویه‌ی اصلی را استخراج می‌کند: تقوا به‌عنوان برنامه‌ی جامع زندگی، تعادل بین دنیا و آخرت، پیوند عبادت با اخلاق و اجتماع، و تقوا به‌عنوان انتخاب آگاهانه و پویا.