Dar Al-Hikma Islam and the Contemporary World 3041-945X 1 4 2024 04 20 Sources of Religious Knowledge in Twelver Shiism منابع معرفت دینی در امامیه 25 54 215445 10.22034/icwj.2025.504163.1025 EN Hamidreza Shariatmadari Associate Professor, Faculty of Shiite Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran 0009-0002-2981-8984 Journal Article 2024 10 31 The intellectual quest commences by engaging with sources that bestow knowledge. Thus, it becomes imperative to assess the validity and reliability of these sources. When contemplating a divine religion, where the researcher associates specific perspectives or doctrines with a particular faith, the task becomes doubly challenging. In such attributions, one must ensure the acknowledgment of both intellectual and ethical legitimacy, while also upholding reverence for attributions to the divine legislator. The question of the sources of Islamic doctrines has been a longstanding and contentious matter within the Islamic world. However, this article aims to delve beyond the quest for reliable sources of religious knowledge within Shiite thought. It seeks to demonstrate that Twelver Shiism, in general, aligns with the broader Muslim community regarding the sources of religious knowledge. This highlights an additional point of consensus among Muslims concerning the foundational sources of religious knowledge, which serve as the basis for religious contemplation and deduction. Regarding the specifics of these sources, there are occasionally notable disagreements between Shiite and Sunni Muslims. However, such disagreements should not undermine the shared fundamental basis between them, as similar disputes can also be found within each individual Islamic denomination. Both Shiism and Sunnism concur that the primary four sources for deducing jurisprudential rulings and theological doctrines encompass the Quran, the Sunna (the Prophetic tradition), consensus, and reason (or analogy). However, differences arise when it comes to issues such as the authoritative nature of the apparent meanings of Quranic verses, the ultimate authority of the Quran versus the Sunna, or the evaluation of single-transmitter hadiths (<em>khabar al-wāḥid</em>), and consensus. These nuances are explored within the scope of this article. The root of these disputes can often be attributed to the approach embraced by religious scholars: whether it leans towards rationalism or scripturalism, and within scripturalism, whether it relies heavily on hadith or not. آغاز تفکر و معرفت با رجوع و ارجاع به منابعِ معرفت‌زا شروع می‌شود. در این مسیر، شاید مهم‌ترین کار تعیین و سنجشِ منابع یا دلایلِ قابل استناد است. آنگاه که تفکر و معرفت در چارچوب یک دین آسمانی صورت می‌گیرد و مسئلۀ پژوهشگر اِسناد و استناد دیدگاهی به یک دین می‌شود، کار سخت‌تر می‌شود، زیرا در استنادات هم باید جانب مشروعیت علمی و اخلاقی را رعایت کرد، هم جانب دینی و پرواهایی که باید در اِسناد موضعی به شارع مقدس ملحوظ باشد. موضوع منابع معرفت اسلامی از موضوعات دیرپا و درعین‌حال بحث‌برانگیز در جهان اسلام بوده، اما دغدغۀ این نوشتار، فراتر از پی‌جوییِ منابع معتمَدِ معرفت دینی در تفکر شیعی، نشان دادنِ همراهی وهمسخنیِ کلی و اجمالیِ تشیع اثناعشری در منابع معرفت دینی با عموم مسلمانان است تا در کنار اشتراک در اصول و أمّهات اعتقادی وعملی میان مسلمانان، برگ دیگری به این کتاب اشتراکات، آن هم در زمینۀ منبع و نقطۀ عزیمت در تفکر و استنباط، افزوده شود. در خصوص تفاصیل و تطبیق‌های این منابع اختلافاتی بین شیعه و اهل‌سنت وجود دارد که گاهی مهم و قابل توجه هستند، ولی آسیبی به این بنیان مرصوص و مشترک نمی‌زند، همچنان که این اختلافات را در درون هر کدام از مذاهب اسلامی نیز می‌توان نشان داد. در تشیع، همچون اهل‌سنت در باب منابع چهارگانۀ استنباط فقهی و کلامی، یعنی کتاب، سنت اجماع و عقل (یا قیاس)، همداستانی وجود دارد، هرچند در خصوص موضوعاتی چون حجیت ظواهر قرآن یا مرجعیت نهایی از میان کتاب و سنت یا نوع نگاه به خبر واحد و اجماع، اختلاف‌نظرهایی وجود دارد که در این مکتوب بدان‌ها پرداخته‌ایم. خاستگاه اصلیِ این اختلاف‌ها را باید در رویکرد دین‌پژوه جُست که عقل‌گراست یا نص‌گرا و در قلمرو نص‌گرایی، آیا اخباری‌مسلک است یا خیر. https://icwj.edihe.ac.ir/article_215445_f54d892039363ef25d3c1b281e0f2e75.pdf