Dar Al-Hikma Islam and the Contemporary World 3041-945X 2 1 2024 09 01 Rūmī’s Mystical Epistemology through Sayyid Ḥaydar Āmulī’s Framework شناخت‌شناسی عرفانی مولانا از منظر چارچوب سید حیدر آملی 1 30 223131 10.22034/icwj.2025.502634.1024 EN Rasoul RAHBARI-GHAZANI Ph. D. Candidate, Department of Philosophy of Religion, Faculty of Theology, Istanbul University, Istanbul, Turkey 0000-0001-6620-2340 Reihaneh DAVOODI-KAHAKI Researcher, Department of Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom, Iran 0009-0004-3834-763X Journal Article 2025 01 27 This study employs a hermeneutic and textual analysis approach to examine and categorize the mystical experience—“unveiling” (<em>kashf</em>)—illustrated in Rūmī’s works using Sayyid Ḥaydar Āmulī’s Sufi framework, distinguishing “revelation” (<em>vaḥy</em>) and “inspiration” (<em>ilhām</em>), and “imaginal unveiling” (<em>al-kashf al-khayālī</em>) and “spiritual unveiling” (<em>al-kashf al-maʿnawī</em>). The primary question this study addresses is this: “What forms the foundation of Rūmī’s epistemology?” And the guiding questions are as follows. How does Āmulī’s classification of unveiling contribute to the distinction between “revelation” and “inspiration” on the one hand and “imaginal unveiling” and “spiritual unveiling” on the other, as illustrated in Rūmī’s works? In what ways do Rūmī’s teachings align with and diverge from Āmulī’s framework of unveilings, and how do they complement each other? Existing studies on Rūmī’s epistemology, while abundant, often focus on specific aspects and present the authors’ findings but lack a comprehensive classification. Combining the two thinkers’ insights, this paper offers contemporary readers and scholars a theoretical lens—a direct access to the relevant texts in Rūmī’s works for independent future research—and a poetic, motivational, and transformative voice, encouraging them to embark on their own personal journeys. According to this paper’s thesis, Rūmī builds his epistemology on love as the transformative force guiding the seeker, the heart as the locus of divine manifestation and spiritual connection, and the sacred intellect as the faculty linking human understanding to the Universal Intellect and thus the divine Wisdom beyond rationality, while acknowledging rationality’s limited but valuable role. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل هرمنوتیکی و متن‌محور، به بررسی و طبقه‌بندی تجربه عرفانی و کشف در آثار مولانا می‌پردازد و آن را در چارچوب عرفانیِ سید حیدر آملی تحلیل می‌کند؛ چارچوبی که تمایز میان وحی و الهام، و نیز کشف خیالی و کشف معنوی را برجسته می‌سازد. پرسش اصلی این پژوهش چنین است: «شناخت‌شناسی مولانا بر چه بنیانی استوار است؟» و پرسش‌های راهبردی عبارت‌اند از: طبقه‌بندی آملی از کشف چگونه به تمایز میان «وحی» و «الهام» از یک سو، و «کشف خیالی» و «کشف معنوی» از سوی دیگر، در آثار مولانا کمک می‌کند؟ آموزه‌های مولانا تا چه اندازه با ساختار کشفیات آملی همسو یا ناهمسو هستند و چگونه می‌توانند یکدیگر را تکمیل کنند؟ با آن‌که پژوهش‌های متعددی درباره شناخت‌شناسی مولانا نگاشته شده، بیشتر آن‌ها بر جنبه‌های خاصی تمرکز داشته‌اند و فاقد یک طبقه‌بندی جامع هستند. این مقاله با تلفیق دیدگاه‌های این دو اندیشمند، به مخاطبان معاصر و پژوهشگران ابزار نظری نوینی ارائه می‌دهد؛ این ابزار هم دسترسی مستقیم به متون مربوط در آثار مولانا را برای پژوهش‌های مستقل آینده فراهم می‌کند، و هم صدایی شاعرانه، انگیزشی و تحول‌آفرین دارد که مخاطب را به سیر و سلوک فردی دعوت می‌نماید. بر اساس تز اصلی این مقاله، شناخت‌شناسی مولانا بر سه بنیان استوار است: «عشق» به عنوان نیروی تحول‌آفرین هدایتگر سالک، «قلب» به مثابه جایگاه تجلی الهی و ارتباط روحانی، و «عقل قدسی» («عقل عقل») به عنوان قوه‌ای که فهم انسانی را به عقل کلی و در نتیجه به حکمت الهیِ فراتر از عقلانیت متعارف پیوند می‌دهد؛ در حالی که نقش محدود ولی ارزشمند عقل را نیز انکار نمی‌کند. https://icwj.edihe.ac.ir/article_223131_94b4de8b5d80aa329634f941347be490.pdf