Islam and the Contemporary World

Islam and the Contemporary World

Delegation of quasi-judicial authority and the right of access to justice: a critical analysis of Uniformity Judgment No. 786 of the General Board of the Supreme Court regarding the decisions of the Disciplinary Council of the Construction Engineerin

Document Type : Original Research Article

Author
گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران.
10.22034/icwj.2026.591220.1051
Abstract
شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی ساختمان به موجب قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مرجع رسیدگی به تخلفات انتظامی اعضای سازمان است. با وجود آنکه این شورا از حیث ساختار سازمانی خارج از تشکیلات قوه قضائیه قرار دارد و اعضای آن واجد جایگاه قضایی نیستند، قانون‌گذار آرای آن را «قطعی و لازم‌الاجرا» اعلام کرده است. برداشت از مفهوم «قطعیت» در ماده ۲۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، اختلاف‌نظرهایی را در رویه قضایی ایجاد کرده و نهایتاً به صدور رأی وحدت رویه شماره ۷۸۶ مورخ ۲۴/۱۰/۱۳۹۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور انجامیده است. بر اساس این رأی، آرای شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی قابل اعتراض در دادگاه‌های عمومی نیست. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، قوانین، رویه قضایی و دکترین حقوق عمومی، مبانی استدلال رأی وحدت رویه یادشده را مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفسیر هیأت عمومی دیوان عالی کشور از اطلاق واژه «قطعی» محل تأمل است؛ زیرا قطعیت پیش‌بینی‌شده در ماده ۲۴ قانون نظام مهندسی الزاماً به معنای نفی هرگونه نظارت قضایی نیست و می‌تواند صرفاً ناظر بر پایان رسیدگی در سلسله‌مراتب انتظامی سازمان باشد. همچنین با توجه به اصول ۳۴، ۱۵۹ و ۱۷۳ قانون اساسی، حق دادخواهی و اصل نظارت قضایی بر تصمیمات مراجع دارای صلاحیت عمومی یا اختصاصی اقتضا می‌کند که امکان بررسی قضایی تصمیمات این شورا، دست‌کم از حیث رعایت قانون، صلاحیت مرجع، تشریفات اساسی دادرسی و عدم تجاوز از حدود اختیارات، مورد توجه قرار گیرد. بر همین اساس، مقاله پیشنهاد می‌کند که از طریق اصلاح قانون یا بازنگری در رویه قضایی، وضعیت نظارت قضایی بر آرای شورای انتظامی به نحو روشن و منطبق با اصول قانون اساسی تعیین شود.
Keywords
Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 28 July 2026