Islam and the Contemporary World

Islam and the Contemporary World

لزوم رعایت مصلحت موکل در وکالت از منظر فقه شیعه

Document Type : Original Research Article

Author
دانشگاه پیام نور قم
10.22034/icwj.2026.593655.1054
Abstract
چکیده

نهاد وکالت از منظر فقه شیعه، بر پایه اصول اخلاقی و شرعی استوار است که رعایت مصلحت موکل را به‌عنوان یکی از الزامات اصلی آن برجسته می‌سازد. این اصل نه تنها به حفظ حقوق کمک می‌کند، بلکه در اجرای عدالت و انصاف در نظام حقوقی نقش مهمی را ایفا می نماید. پژوهش حاضر با هدف تبیین رعایت مصلحت موکل و تحلیل فقهی-حقوقی آن صورت گرفته است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و یافته‌ها نشان می‌دهد که فقهای شیعه مصلحت موکل را رکنی بنیادین در عقد وکالت دانسته و وکیل را ملزم به رعایت آن در تمام تصرفات و اعمال خود می‌دانند. مصلحت در این دیدگاه، شامل جلب منفعت و دفع ضرر برای موکل است و عدم التزام به آن می‌تواند به ضمان وکیل یا عدم نفوذ اعمال وی منجر شود. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که اگر این اصل رعایت گردد، اعتماد عمومی به نهاد وکالت را تقویت نموده و جایگاه وکیل را به‌عنوان امین و نایب موکل تثبیت می‌کند. پیشنهاد می‌شود با آموزش وکلا و تنظیم مقررات دقیق‌تر مبتنی بر اصول فقهی، به صورت الزامی باشد تا عملکرد حرفه‌ای در این نهاد جهت عدالت اجتماعی بهبود یابد.

کلیدواژه ها : مصلحت موکل، وکالت، فقه شیعه، امانتداری، عدالت
Keywords
Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 09 August 2026