قاعده «الواحد لایصدر عنه إلا الواحد» از بنیادی‌ترین قواعد فلسفه اسلامی است که بر اساس آن، از علت واحد جز معلول واحد صادر نمی‌شود. این قاعده که ریشه در فلسفه مشاء دارد، در طول تاریخ تفکر اسلامی همواره محل بحث و مناقشه میان فلاسفه و عرفا بوده است. امام خمینی(ره) به‌عنـوان عارفی فیلسوف، رویکردی ممتاز و منحصربه‌فرد به این قاعده دارد. ایشان ضمن پذیرش اصل قاعده، آن را با دو تقریر «الواحد لا یصدر منه إلا الواحد» و «الواحد لا یصدر إلا من الواحد» مورد بررســی قرار می‌دهد و با نگاه عرفانی خود، خوانشی نوین از آن ارائه می‌کند. در این نگاه، قاعده الواحد نه‌تنها با نظریه وحدت شخـــصی وجود مــنافاتی ندارد، بلکه با تفســیر «وجود منــبسط» به‌عنوان صادر نخست، می‌توان کثرات عالم را بدون نقض قاعده توجیه کرد. امام خمیـــنی(ره) با تکیه بر مـــبانی عرفانی محی‌الدین ابن‌عربی و پیروان او، به‌ویـــژه صــدرالدین قونوی، وجود منبــسط یا حقیقـــت محمدیه را به‌عنوان اولین تعین و ظهور حق تعـــالی معرفی می‌کند که فــاقد ماهیت و حد است و به‌عنوان واسطه فیض، منشأ ظهور کثرات می‌شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اسـتناد به آثار مکتوب امام خمینی(ره) به‌ویژه تقریرات فلسفه و تعلیقات بر مصباح الانس، به تبـیین رویکرد عرفانی ایشان به قاعده الواحد می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه ایشان با جمــع‌بندی میـان آرای فلاسفه و عرفا، افقی فراتر از هر دو ارائه می‌دهد که در آن قاعده الواحد در دو شأن و مقام متــفاوت فلســـفی و عرفانی قابل طرح اســـت و خلط این دو شأن، منشأ بسیاری از اشــــتباهات در فـهم قاعده شده است.