سپهر نشانه‌ها به فضایی از روابط میان نشانه‌ها، رمزگان و نظام‌های فرهنگی اشاره دارد که معنا در آن از طریق تعامل میان عناصر مختلف شکل می‌گیرد. یوری لوتمان با طرح این مفهوم در نشانه‌شناسی فرهنگی، فرهنگ و متن را همچون نظامی پویا از روابط نشانه‌ای در نظر می‌گیرد که در آن مرزها، تمایزها و پیوند میان عناصر مختلف، در فرایند تولید و سازمان‌دهی معنا نقش اساسی دارند. نهج‌البلاغه به‌عنوان متنی سرشار از لایه‌های معنایی و فرهنگی، ظرفیت بررسی در چارچوب این نظریه را داراست. دو خطبۀ ۱۰۸ و ۱۱۳ این اثر، با برخورداری از شبکه‌ای گسترده از نشانه‌های مرتبط با مفاهیم هستی‌شناختی، اخلاقی و ارزشی، زمینه مناسبی برای واکاوی چگونگی شکل‌گیری جهان معنایی متن فراهم می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام سپهر نشانه‌ای در دو خطبۀ یادشده بر اساس نظریۀ یوری لوتمان و با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سپهر نشانه‌ای این دو خطبه بر سه سازوکار اصلی طرد، تمایز و جذب نشانه‌ها سازمان یافته است؛ به‌گونه‌ای که نشانه‌های ناسازگار با نظام ارزشی متن از طریق طرد کنار گذاشته می‌شوند، تفاوت میان قلمروهای معنایی شکل می‌گیرد و عناصر مختلف با پیوند یافتن با محورهای مرکزی گفتمان، در ساختار معنایی متن جذب می‌شوند. همچنین، تعامل میان نظام‌های معنایی هستی‌شناختی، اخلاقی و انسانی، جهانی منسجم پدید می‌آورد که در آن هر نشانه در ارتباط با دیگر عناصر معنا می‌یابد. بر این اساس، رویکرد سپهر نشانه‌ای امکان کشف لایه‌های پویای تولید معنا در متون دینی را فراهم می‌سازد.