اسلام و دنیای معاصر

اسلام و دنیای معاصر

تأثیر متقابل ارزش‌های نهایی در میان ادیان و فلسفه‌های جهانی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکتری فلسفه، دانشگاه دولتی لامانُسـف مسکو، مسکو، روسیه
چکیده
معیار اثبات و استدلال خوب در نهایت با یک ارزش نهایی منطبق می گردد. فیلسوفان و روانشناسان از پنج تا بیست ارزش نهایی شناخته شده را برشمرده اند (مشتمل بر دلایل زندگی، اهداف نهایی، خیرهای نهایی و غایات زندگی انسان). هر دینی را می توان هنر پی بردن به ارزش نهایی معینی دانست. ارزش های نهایی منشوری هستند که از طریق آنها به جهان می نگریم. هر ارزش جنبه متفاوتی از هستی، زندگی و شخصیت را آشکار و منعکس می سازد. ارزش نهایی منظری از جهان را ارائه می دهد که برگرفته از هیچ تصویر از پیش تعیین شده‌ای نیست. مکمل گرایی بیانگر این دیدگاه است که نظام های مختلف جهان بینی به طور همزمان درست هستند و یکدیگر را تکمیل می کنند. هر ارزش نهایی می تواند از نظر تاکتیکی با ارزش نهایی دیگر تعارض داشته باشد، صرفا بدین خاطر که با آن متفاوت است. اما از نظر راهبردی، بیشتر آنها مکمل یکدیگر هستند. جهان چند بعدی است، و هر تصویری از جهان طرح اندازی یک شکل چند بعدی بر روی یک صفحه خاص است. این طرح اندازی ها ممکن است بسیار متفاوت باشند و حتی ناسازگار به نظر برسند، اما همه آنها بازتاب دهنده یک چیز هستند. برای مثال، از یک منظر، خالق قابل رؤیت است، از منظری دیگر نه، از منظر سوم این مسئله اساسا اهمیتی ندارد، از منظر چهارم با قطعیت نمی توان در مورد این مسئله اظهار نظر کرد و از منظر پنجم اساسا پرسش درباره این مسئله ناممکن است. بنابراین، در هر گفت‌وگویی، به‌ویژه در گفت‌وگوی بین جهان‌بینی‌های مختلف، قبل از طرح مسئله و رویارویی استدلال های گوناگون با یکدیگر، باید اطمینان حاصل کرد که دیدگاه های محل بحث، منعکس کننده ابعاد مختلف هستی، و به تبع مکمل یکدیگر نباشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Chisholm, Roderick. 1972. “Objectives and Intrinsic Value.” In Jenseits von Sein und Nichtsein, edited by Rudolf Haller, 261-269. Graz: Akademisches Druck- und Verlagsanstalt.
Chisholm, Roderick. 2005. “Intrinsic Value.” In Recent Work on Intrinsic Value, edited by Toni Rønnow-Rasmussen & Michael J. Zimmerman, 171-179. Dordrecht: Springer.
Frankena, William K. 1973. Ethics. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Gómez-Lobo, Alfonso. 2002. Morality and the Human Goods. Washington, DC: Georgetown U.P.
Maslow, Abraham H. 1966. The Psychology of Science: A Reconnaissance. Harper & Row.
Tikhonravov, Yury. 2022. “Thoughts on the List Theory.” Accessed online (2023) at: https://www.researchgate.net/publication/362155360_Thoughts_on_the_List_Theory