اسلام و دنیای معاصر

اسلام و دنیای معاصر

الهیات زیارت و گفتگوی ادیان؛ در جستجوی حضور الهی در زیارتنامه های شیعی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر پسادکتری، گروه دین، دانشگاه بیلِر، ویکو، تگزاس، ایالات متحده آمریکا
چکیده
بررسی بنیان‌های هم‌فهمی بین ادیان، ما را با سوالات بنیادینی مواجه می‌سازد: زمینه‌ی مشترک معنوی بین ادیان گوناگون بر چه اساسی شکل می‌گیرد؟ چگونه اعمالی همچون زیارت و مواجهه های معنوی می تواند پلی برفراز اصول اعتقادی مختلف بسازند تا بتواند تجربه ای مشترک از امر قدسی را در میان پیروان ادیان بپروراند؟ این مطالعه، با تمرکز بر «حضور الهی» در اسلام شیعی و ارتباط آن با مفاهیم مشابه در یهودیت و مسیحیت، نشان می‌دهد که زیارت و کسب برکت از حضور قدسی، در توسعه گفتگو و درک متقابل ادیان نقش کلیدی دارد. این مقاله در پی تبیین آن است که چگونه اعمالی چون زیارت و مواجهه با امر قدسی می تواند تبدیل به زبان معنوی مشترکی شود که مرزهای مختلف الهیاتی را درمی نوردد و ارتباطی وثیق در افق ادیان مختلف می آفریند. این تحقیق با تأمل در مسأله حضور—حضور همه‌جا حاضر خداوند، قداست ناشی از رابطه الهی و نقش میانجی‌گری ائمه و اولیای دینی—به تبیین زمینه مشترک معنوی موجود در مبانی آیینی سنت‌های ابراهیمی می پردازد. تحلیل پاره هایی از زیارتنامه های شیعی نشانگر وجود رهیافتی شمولی (inclusive) به تاریخ پیامبران در این متون است که علاوه براین، روایت اسلام اهل بیتی (ع) را اسلامی دارای ذات شمولگرایانه می داند. همچنین روشنگر رویکرد عمیق آن نسبت به هم فهمی و مواجهه همدلانه پیروان ادیان مختلف است. این مقاله، با ارتباط با مفهوم حضور به عنوان بستری برای درک متقابل، بر تجارب معنوی تأکید دارد و جایگاه این مفهوم را در ایجاد ارتباط سازنده بین‌الادیانی بررسی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Amir-Moezzi, Mohammad Ali, Etan Kohlberg, and Hassan Anṣārī. 2016. The Silent Qur'ān & the Speaking Qur'ān Scriptural Sources of Islam between History and Fervor. Translated by Eric Ormsby. New York: Columbia University Press.
Amir-Moezzi, Mohammad Ali. 2011. The Spirituality of Shi'i Islam: Beliefs and Practices. London & New York: I. B. Tauris in association with The Institute of Ismaili Studies.
Asghari, SeyedAmirHossein. 2017. "Ontology and Cosmology of the ʿaql in Ṣadrā's Commentary on Uṣūl Al-Kāfī." Journal of Shi'a Islamic Studies 10(2): 157-82.
Asghari, SeyedAmirHossein. 2020. "Shiʻa Mystical Theology: Notes on Sayyid ḤAydar Āmulī's 'Jāmiʻ Al-Asrār Wa Manbaʻ Al-Anwār." Kom : časopis za religijske nauke 9(3): 65-80.
Chittick, William C. 1989. The Sufi Path of Knowledge: Ibn Al-Arabi's Metaphysics of Imagination. Albany, N.Y.: State University of New York Press.
Chittick, William C. 2015. Self-Disclosure of God: Principles of Ibn Al-'Arabi's Cosmology. Albany, N.Y.: State University of New York Press.
Corbin, Henry. 1986. Temple and Contemplation. n.p.
Dastghaib, Abdul Husain. 2004. Greater Sins. Qum: Ansariyan.
El-Mouallem, Dima Ahmad. 2020. "For the Sake of the Infant Imām: The Development of the Errant Angel Traditions." Shii Studies Review 4(1-2): 108.
Frazer, James George. 1990. The Golden Bough: A Study in Magic and Religion. 3rd ed. New York: St. Martin's Press.
al-Hadi, M.I., and M.M. Baghi. 2013. Compendium of Shi'i Pilgrimage Prayers: Vol.2- Al-Najaf Al-Ashraf: Jami' Al-Ziyarat Al-Ma'Sumin. MIU Press.
Haider, Najam. 2009. "Prayer, Mosque, and Pilgrimage: Mapping Shī'ī Sectarian Identity in 2nd/8th Century Kūfa." Islamic Law and Society 16(2): 151.
Ibn, al-ʻArabī, and ʻUthmān Yaḥyá. 1972. Al-FutūḤāT Al-MakkīYah. Al-Maktabah Al-ʻarabīYah,. al-Qāhirah,: al-Hayʼah al-Miṣrīyah al-ʻĀmmah lil-Kitāb. [In Arabic]
Kulainī, Muḥammad Ibn-Yaʻqūb al. 1982. Al- KāFī. 1,4,4, 1,4,4. Tehran: Group of Muslim Brothers.
Lutheran Reformation. 1999. Leiden, The Netherlands: Brill.
Majlisī, Muḥammad Bāqir ibn Muḥammad Taqī. 2011. Biḥār Al-Anwār : Al-Jāmiʻah Li-Durar Akhbār Al-Aʼimmah Al-aṭhār. Bayrūt, Lubnān: Dar Alamira. [In Arabic]
Mashhadī, Muḥammad ibn Jaʻfar, and Vahid Majd. 2004. Ziyarat Al-Nahiya Al-Muqaddasa. Tehran: Naba Pub.
Mashhadī, Muḥammad ibn Jaʻfar, and Vahid Majd. 2021. "Ziyarat Al-Nahiya Al-Muqaddasa." Naba Pub. Available online at: http://www.duas.org/ziaratnahiya.htm
Meri, Josef W. 1999. "Aspects of Baraka (Blessings) and Ritual Devotion among Medieval Muslims and Jews." Medieval Encounters 5(1): 46.
Orsi, Robert A. 2016.  History and Presence. Cambridge, Massachusetts: The Belknap Press of Harvard University Press.
Schuon, Frithjof. 1996. Christianity/Islam: Essays on Esoteric Ecumenicism. Bangalore: Select Books.
Taftāzānī, Masʻūd ibn ʻUmar. 1950. A Commentary on the Creed of Islam: Saʻd Al-Dīn Al-Tāftāzānī on the Creed of Najm Al-Dīn Al-Nasafī, translated by Earl Edgar Elder. New York: Colombia University Press.