اسلام و دنیای معاصر

اسلام و دنیای معاصر

بازخوانی جاویدنامه اقبال لاهوری به عنوان فضایی مشترک برای زیارت

نوع مقاله : مقاله کوتاه

نویسنده
پژوهشگر، مرکز بین المللی الهیات تطبیقی و مسائل اجتماعی، دانشگاه بن، بن، آلمان
چکیده
زیارت عمیقاً در فرهنگ های بشری در سراسر جهان ریشه دوانده است. این عمل در سنت های سامی به شکل مناسک، اذکار و تقدیس رایج بوده است. از سوی دیگر، پدیده کاوش درون نگرانه در گفتمان صوفیانه و شیعی به وفور مشاهده می شود. در همین چارچوب، اقبال لاهوری (۱۹۳۸-۱۸۷۷) در کتاب جاویدنامه، به ثبت سیر و سلوک متافیزیکی خود پرداخته است.  او در این سیر و سلوک، قلمروهای مختلف آسمانی از جمله قلمرو ماه، عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل را کاوش می‌کند و در نهایت با عبور از محدودیت های این کرات آسمانی به حالت تقرب به وجود الهی دست می یابد. در چارچوب سنت زیارتی مسلمانان، منزلگاه های معنوی (افلاک/مقامات) سکونتگاه‌های مشترک تلقی می‌شوند که سالک در آن با تلاقی شوق، فرد مشتاق و هویت مورد اشتیاق مواجه می‌شود. شایان ذکر است افرادی که اقبال در جریان سیر خود با آنها ملاقات می کند، منحصراً از نسل پیامبران ابراهیمی انتخاب نشده اند. بنابراین، پرداختن به این اثر از منظری شمولگرایانه، پرورش درکی جمعی از فضاهای مشترک در زیارت اقبال را تسهیل خواهد کرد. هدف این مقاله بازخوانی جاویدنامه اقبال در چارچوب ذکر شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Bausani, Alessandro. 1954. “The Concept of Time in the Religious Philosophy of Muḥammad Iqbāl.” Die Welt Des Islams 3 (3/4): 158–86.
Hillier, H. C., and Basit Bilal Koshul, eds. 2015. Muhammad Iqbal Essays on the Reconstruction of Modern Muslim Thought. Edinburgh University Press.
Iqbal, Mohammed. 1966. Javid-Nama. Translated by Arthur J. Arberry. London: George Allen & Unwin LTD.
Majeed, Javed. 2009. Muhammad Iqbal: Islam, Aesthetics and Postcolonialism. New Delhi: Routledge.
Mirsadri, Saida. 2021. “Iqbal’s Process Worldview Toward a New Islamic Understanding of the Divine Action.” In Divine Action Challenges for Muslim and Christian Theology, 35:113–30. Beiträge Zur Komparativen Theologie. Brill | Schöningh.
Niyaz, A. Q. 1983. Iqbal’s Javid Nama. Lahore: Iqbal Academy Pakistan.
Schimmel, Annemarie. 1954. “Muhammad Iqbal 1873-1938. The Ascension of the Poet.” Die Welt Des Islams 3 (3/4): 145–57.
———. 1994. Deciphering The Signs of God; A Phenomenological Approach to Islam. U.S.A.: State University of New York Press.