اسلام و دنیای معاصر

اسلام و دنیای معاصر

الهیات عملی و آسیب‌شناسی دینی؛ مطالعۀ موردی شهید مطهری

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
الهیات علمی یکی از چندین نوع دسته‌بندی جدید الهیات در دنیای غرب و جهان مسیحیت است که به کاربرد و کارکرد آموزه‌های الهیاتی در زندگی بشر می‌پردازد. این شاخه از الهیات اگرچه در جهان اسلام سابقه‌ای ندارد، اما می‌توان اهتمام به آن به جهات کاربردی و کارکردی الهیات را در جهت‌گیری‌ها و اندیشه‌های روشنفکران و نواندیشان دینی مسلمان جستجو کرد. این پیوند به ‌طور خاص در حوزۀ آسیب‌شناسی دینی بیش از همه رخ می‌نماید، جایی که نواندیشان دینی مسلمان در پی یافتن علل انحطاط تمدن اسلامی و راه حل آن، به بازبینی آموزه‌ها و اعتقادات اسلامی پرداخته‌اند. در میان نواندیشان اسلامی معاصر، استاد شهید مرتضی مطهری به ویژه در نیمۀ دوم عمر خود، دلمشغولی زیادی نسبت به این حوزه داشته و در بیشتر آثار خود کوشیده است تصویر و فهمی درست از آموزه‌های اسلامی (که به اعتقاد او تاکنون بد فهمیده شده‌اند) ارائه دهد. نگارنده پس از تبیین پیوند میان الهیات عملی و نواندیشی دینی و همچنین تلاش‌های نواندیشان دینی در راستای آسیب‌شناسی باورها و اعتقادات دینی، به عنوان نمونۀ موردی توجه خود را به شهید مطهری و آثار ایشان معطوف می‌کند و در پایان نیز نمونه‌هایی را از آثار ایشان در همین راستا بیان می‌کند.
کلیدواژه‌ها

Babaei, Habibollah. 2011. “An Introduction to Practical Theology in Modern Religious Thought.” Naqd wa naẓar, 16(61): 115-135. (In Persian)
Burns, David D. The Feeling Good Handbook. Translated into Persian by Mehdi Qarachehdaghi. Tehran: Āriyan Kār Publications, 1990. (In Persian)
Malekian, Mostafa. N.d. “Rationality, Religion, Reform.” Kherad, 16: 1. (In Persian)
Masoudi, Jahangir. 2007. Hermeneutics and Religious Reform. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture. (In Persian)
Masoudi, Jahangir. 2009. “Muṭahharī and the Neo-Religious Thinking.” Essays in Philosophy and Kalam 41 (2): 149-172. (In Persian)
Masoudi, Jahangir. 2021. Islamic Modernism. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad Press. (In Persian)
Motahhari, Morteza. 1995a. Collected Works, vol. 1. Tehran: Sadra. (In Persian)
Motahhari, Morteza. 1995b. Ten Discourses. Tehran: Sadra. (In Persian)
Motahhari, Morteza. 2006. Notes of Master Motahhari, vol. 2, 3rd ed. Tehran: Sadra. (In Persian)
Motahhari, Morteza. n.d., Human and Destiny. Tehran: The Scholarly and Cultural Foundation of Martyr Morteza Motahhari. (In Persian)